Mua mấy tổ ong dú giống: 6 sai lầm người mới hay mắc

Hỏi người đã nuôi ong dú vài năm xem họ tiếc nhất điều gì trong lần mua tổ đầu tiên, câu trả lời hiếm khi là giá. Phần lớn tiếc vì đã mua sai số lượng: hoặc quá ít nên mất một tổ là bỏ nghề, hoặc quá nhiều nên năm đầu chưa kịp học đã mất một nửa.

Dưới đây là sáu sai lầm hay gặp nhất khi quyết định số tổ, mỗi cái kèm cách tránh. Đọc hết sẽ thấy vì sao con số an toàn cho người mới thường là hai hoặc ba tổ cùng loài, mua từ một nguồn rõ ràng.

Sai lầm 1: Chỉ mua một tổ «cho biết»

Nghe hợp lý: ít tiền, thử trước, thích thì mua thêm. Nhưng một tổ đơn lẻ không cho người nuôi bất kỳ điểm tham chiếu nào. Ong ra vào thưa hơn tuần trước — do trời, do mùa, hay do đàn có chuyện? Không có tổ thứ hai để nhìn sang, người mới chỉ còn cách đoán, và thường đoán bằng cách mở thùng ra xem, mà mở thùng nhiều lại chính là thứ làm đàn yếu.

Cách tránh: chờ đủ để mua ít nhất hai tổ. Hai thùng đặt gần nhau, cùng điều kiện, là cách học nhanh nhất mà không cần sách.

Sai lầm 2: Mua dồn vì sợ hết hàng

Có lúc nghe nói tổ giống khan, người mới vội mua năm bảy tổ một lần. Vấn đề là những lỗi của năm đầu — đặt thùng chỗ nắng gắt, chân thùng không chống kiến, mở thùng quá thường xuyên, chia mật sai lúc — không xảy ra trên một thùng mà trên tất cả các thùng cùng lúc. Nuôi nhiều thì mất nhiều, đơn giản vậy.

Cách tránh: tổ giống không hiếm tới mức phải gom. Mua vừa đủ, nuôi qua một vòng mùa, rồi tăng đàn bằng tách — cách này vừa rẻ vừa chắc hơn mua thêm.

Sai lầm 3: Mua nhiều tổ yếu thay vì ít tổ khỏe

Cùng một số tiền, có người chọn bốn tổ giá thấp thay vì hai tổ khỏe. Tổ yếu thường ít nhộng, ít bầu mật, có khi chúa đã già. Nó cần nhiều tháng để gượng dậy, và trong thời gian đó dễ bị kiến, thằn lằn hoặc ẩm mốc tấn công. Kết quả hay gặp là cuối năm bốn tổ còn một hai, trong khi hai tổ khỏe đã tách được thành ba bốn.

Cách tránh: học cách nhìn một tổ khỏe trước khi mua. Chuyên mục Đánh giá tổ giống có hướng dẫn xem cửa tổ, mật độ ong bay, bánh nhộng và bầu mật.

Sai lầm 4: Mỗi tổ một nguồn, mỗi tổ một loài

Mua chỗ này một tổ, chỗ kia một tổ, mỗi tổ một loài khác nhau cho vui mắt. Kết quả là khi một tổ yếu, người nuôi không biết lỗi do loài, do nơi bán, do vận chuyển hay do mình. Quá nhiều biến số cùng lúc.

Cách tránh: năm đầu chọn một loài, một nguồn, mua cùng một đợt. Mọi khác biệt giữa các thùng lúc đó đều quy về chỗ đặt và cách chăm — đúng thứ người mới cần học.

Sai lầm 5: Tính số tổ mà quên chỗ đặt

Ba tổ cần ba chỗ có bóng mát buổi chiều, tránh mưa tạt, không nằm trên đường kiến đi, và cách nhau đủ để ong không lạc cửa. Nhiều người mua xong mới đi tìm chỗ, rồi phải xếp chồng hoặc dồn sát vách. Ong dú không có ngòi đốt nên dễ tính với người, nhưng rất nhạy với nắng gắt và ẩm.

Cách tránh: đi một vòng quanh nhà, đếm số chỗ đặt tốt trước. Số tổ không nên vượt số chỗ đó.

Sai lầm 6: Không có kế hoạch cho năm thứ hai

Mua tổ mà không nghĩ tới lúc đàn đầy thì sẽ làm gì. Không có thùng trống, không biết tách, đàn chật dần rồi yếu. Đây là lý do nhiều người mua hai tổ, một năm sau vẫn chỉ hai tổ.

Cách tránh: chuẩn bị sẵn một thùng trống cho mỗi tổ, và đọc trước cách tách đàn.

Bảng đối chiếu nhanh

Mua tổ từ nguồn có hướng dẫn

Phần lớn sáu sai lầm trên tránh được nếu người bán chịu nói thật: tổ này khỏe tới đâu, nên đặt ở đâu, nên mua mấy tổ với chỗ của mình. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; trước khi mua có thể hỏi tư vấn số lượng tại ongquy.com. Nếu muốn so sánh thêm nhiều nguồn tổ giữa những người nuôi với nhau, có thể xem chợ mua bán tổ ong dú.

Câu hỏi thường gặp