Tách đàn ong dú giống: chuẩn một tổ con đạt

Người tách đàn để tự nuôi thì chỉ cần hai thùng sống. Người tách đàn để làm giống thì đòi hỏi cao hơn: tổ con phải tự đứng được, có chúa đẻ, có quân đi làm, và chịu được một chuyến vận chuyển. Một tổ vừa tách hôm trước, đóng thùng giao ngay hôm sau, gần như chắc chắn là tổ hỏng.

Bài này nhìn việc tách đàn từ đầu ra: một tổ con thế nào thì gọi là đạt, và cần làm gì từ lúc chọn đàn mẹ để đến đúng chuẩn đó.

Một tổ con đạt chuẩn gồm những gì

Dưới đây là bảng kiểm mà người làm giống nên dùng cho chính mình, và người mua tổ có thể dùng để đối chiếu khi đi xem hàng.

Bắt đầu từ đàn mẹ đạt chuẩn

Tổ con chỉ tốt bằng phần mình chia cho nó. Đàn mẹ dùng để làm giống nên thỏa mãn ít nhất các điều sau:

• Đã ở yên chỗ ít nhất một mùa, không mới chuyển về.
• Thùng gần đầy, phần nuôi con lan rộng, dự trữ dư dả.
• Chưa từng bị ruồi phá hay kiến tấn công gần đây.
• Tính khí ổn định, không bỏ tổ, không tranh giành với đàn bên cạnh.

Cách chấm điểm đàn mẹ chi tiết hơn có trong mục Đánh giá tổ giống. Nên ghi lại kết quả mỗi đàn, vì đàn đã cho tổ con tốt một lần thường là đàn đáng dùng tiếp.

Các bước tách hướng tới tổ con đạt

1. Hẹn ngày: chọn hôm nắng ráo, gió nhẹ, làm vào cuối chiều khi phần lớn ong đã về.
2. Chuẩn bị thùng con: thùng gỗ khô, sạch, đã bỏ mùi sơn, kích thước vừa phải để tổ con giữ ấm được, không quá rộng.
3. Chia phần nuôi con: lấy khoảng một nửa, có đủ ô non lẫn ô già; nếu thấy ô chúa thì ưu tiên cho tổ con một ô.
4. Chia dự trữ: nhặt vài bầu mật và bầu phấn còn kín sang tổ con, đặt sát phần nuôi con.
5. Đặt tổ con vào chỗ cũ: để nhận ong đi làm về, đàn mẹ dời sang chỗ mới gần đó.
6. Bịt kín: dán khe nắp, thu nhỏ cửa tổ, lau sạch mật dây ra ngoài.
7. Ghi sổ: ngày tách, đàn mẹ nào, có ô chúa hay không. Dùng sổ tay hoặc app đều được.

Bao lâu thì tổ con mới gọi là xong

Đây là chỗ nhiều nơi bán giống làm ẩu nhất. Tổ con không có chúa sẵn phải tự gây chúa từ ô chúa hoặc ấu trùng non, chúa mới phải nở, giao phối rồi mới bắt đầu đẻ. Cả quá trình kéo dài nhiều tuần, và mất thêm thời gian để thấy lứa ô mới.

Mốc thực tế mà người làm giống cẩn thận thường chờ: ít nhất vài tuần sau khi thấy ô mới xây trên đỉnh phần nuôi con, và cửa tổ đã có ong mang phấn đều. Trước mốc đó, tổ con chỉ là một khối ấu trùng đang chờ, chưa phải một đàn.

Nếu bạn là người mua tổ

Hỏi thẳng tổ được tách từ ngày nào. Xin mở nắp xem phần nuôi con có ô mới không, có bầu mật bầu phấn không. Ngửi xem có mùi chua lên men không. Người bán giống có tâm sẽ không ngại cho xem. Mục Sai lầm khi mua liệt kê thêm những dấu hiệu nên dừng tay.

Nguồn giống có người chịu trách nhiệm

Làm giống là việc dài hơi, cần đàn mẹ tốt và sự kiên nhẫn chờ tổ con đứng vững. Nếu muốn có tổ giống được chờ đủ ngày trước khi giao, hoặc chỉ đơn giản muốn mua mật ong dú, hộp quà mật hay son dưỡng môi từ sáp ong dú của một trại có địa chỉ rõ ràng, có thể tham khảo trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh. Với người đang nuôi nhiều thùng, app quản lý trại ong giúp ghi ngày tách và lịch kiểm tra từng tổ con, đỡ nhầm lẫn.

Câu hỏi thường gặp