Một điều trước khi tách ong dú: chỉ tách đàn dư sức
Đàn mua về sống khoẻ được vài tháng, cửa tổ đông vui, người nuôi bắt đầu nghĩ đến chuyện chia đôi cho có thêm tổ. Đây là lúc dễ hỏng nhất. Nếu chỉ được dặn một điều với người sắp tách ong dú lần đầu, đó là: chỉ tách khi đàn mẹ dư sức, không tách vì mình nóng lòng.
Tách đàn không tạo ra ong mới. Nó chia số ong, ấu trùng và mật đang có thành hai phần. Đàn mẹ yếu mà chia đôi thì được hai đàn yếu hơn nữa, có khi mất cả hai. Đàn mẹ dư sức thì mỗi bên vẫn đủ người làm việc để gượng dậy.
- Đàn mẹ phải chật thùng, nhiều bánh tổ ấu trùng và có mật dự trữ.
- Tách vào lúc hoa đang nhiều, không tách giữa mùa mưa dầm hay hạn gắt.
- Mỗi phần đều phải có ấu trùng non để tự gây chúa nếu thiếu.
- Tách xong đóng thùng, để yên nhiều tuần, chỉ nhìn cửa tổ.
Thế nào là «dư sức»: bảng tự chấm
Đừng dựa vào cảm giác «thấy đông». Mở nắp xem một lần, nhẹ tay, và đối chiếu:
| Dấu hiệu | Sẵn sàng tách | Nên đợi thêm |
|---|---|---|
| Chỗ trống trong thùng | Bánh tổ đã lan gần kín, ong bắt đầu xây ra sát vách | Còn nhiều khoảng trống |
| Ấu trùng | Nhiều cụm bánh tổ non mới xây | Ít, rời rạc |
| Bình mật, bình phấn | Có hàng bình đầy quanh khu ấu trùng | Ít bình, bình vơi |
| Cửa tổ buổi sáng | Ong ra vào liên tục, mang phấn về | Thưa thớt |
| Thời gian đàn ở chỗ mình | Đã qua ít nhất một mùa | Mới mua về |
Thiếu một trong năm dòng bên trái thì cứ coi là chưa đến lúc. Nuôi tiếp một mùa, đàn chỉ mạnh lên.
Chọn thời điểm theo mùa hoa, không theo lịch
Lúc thích hợp là khi quanh vườn hoa nở rộ, ong đi làm đông, trời không mưa dầm. Sau khi tách, cả hai phần cần nguồn ăn dồi dào để bù số ong vừa bị chia. Tách ngay trước mùa mưa kéo dài hay giữa đợt nắng hạn làm cây ngưng ra hoa là đẩy đàn vào thế đói.
Đừng làm theo «ngày đẹp» lấy trên mạng. Mỗi vùng có lịch hoa riêng; người nuôi nhìn vườn mình là biết rõ nhất.
Các bước tách lần đầu
- Chuẩn bị thùng mới cùng cỡ, sạch, khô, đặt sẵn chỗ mát.
- Mở thùng mẹ vào buổi sáng trời ráo, khi phần lớn ong thợ đang ra ngoài.
- Chia bánh tổ: chuyển một phần cụm ấu trùng, trong đó có cụm non mới xây, kèm vài bình mật và bình phấn sang thùng mới. Phần còn lại giữ nguyên.
- Đổi chỗ: nhiều người đặt thùng mới vào đúng chỗ thùng mẹ cũ để ong đi làm về vào bên mới, bổ sung lực lượng; thùng mẹ dời sang bên cạnh.
- Bịt khe hở bằng sáp hoặc keo ong cũ để kiến và ruồi không vào.
- Ghi lại ngày tách, đàn mẹ, chia thế nào.
Dụng cụ chỉ cần dao mỏng, thìa nhỏ, khăn sạch. Ong dú không có ngòi đốt nên không phải mặc đồ bảo hộ, chỉ cần thao tác chậm, tránh làm vỡ bình mật vì mật chảy ra sẽ dụ kiến.
Sau khi tách: phần khó nhất là đừng làm gì
Bên nào không có chúa sẽ phải tự gây chúa từ ấu trùng non, việc này mất nhiều tuần. Mỗi lần mở thùng là một lần làm xáo trộn. Hãy chỉ nhìn cửa tổ: ong ra vào đều, có ong mang phấn về là bên trong đang ổn. Nếu một bên vắng hẳn sau vài tuần, khi đó mới mở xem.
Đọc thêm các cách chia khác và lỗi hay gặp ở chuyên mục Nhân đàn. Nếu tổ dùng để tách là tổ mua, xem lại cách chấm tổ ở Đánh giá tổ giống.
Muốn thấy người ta tách đàn thật
Đọc bao nhiêu cũng không bằng một lần đứng xem tận mắt bánh tổ ấu trùng trông ra sao, mật bình nằm ở đâu. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng cách tách, không bắt tổ rừng; trại có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng từ sáp ong dú. Người mới có thể đăng ký buổi học thực hành tại trại để xem quy trình trước khi tự tay làm với đàn của mình.
Câu hỏi thường gặp
Mua tổ về bao lâu thì tách được?
Ít nhất nuôi qua một mùa ở chỗ mình, đến khi đàn chật thùng và có nhiều ấu trùng non. Tổ vừa mua về còn đang làm quen, tách ngay là dễ mất đàn.
Có cần tìm con chúa trước khi tách không?
Không cần. Chúa ong dú nhỏ, khó tìm, lục lọi chỉ làm đàn hoảng. Chỉ cần mỗi bên có ấu trùng non để tự gây chúa nếu thiếu.
Lần đầu nên tách mấy đàn?
Một đàn thôi. Làm một lần, theo dõi đến khi cả hai bên ổn, rút kinh nghiệm rồi mới làm tiếp.
Bao lâu sau thì mở thùng kiểm tra?
Để yên vài tuần, chỉ quan sát cửa tổ. Mở khi thấy dấu hiệu bất thường như cửa tổ vắng hẳn hay kiến bu quanh thùng.
Tách xong có cần cho ăn thêm không?
Nếu tách đúng lúc hoa nhiều thì không cần. Việc cho ăn chỉ nên tính khi trời xấu kéo dài, và nên hỏi người có kinh nghiệm trước.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Ong dú giống: vì sao trại không hứa sản lượng mật đẹp
Trại làm tổ giống ong dú phải chọn giữa thu mật và tách đàn. Bài giải thích vì sao con số sản lượng đẹp thường đánh đổi bằng sức đàn, và cách chăm đàn
Đàn hoang ít dần: nhân đàn để giữ nguồn giống
Khi tổ ong dú hoang thưa dần, nguồn giống phải đến từ chính các đàn đang nuôi. Bài này chỉ cách tách đàn có kế hoạch, giữ dòng giống không bị hẹp và t
Giữ đa dạng nguồn giống ong dú khi trại mở rộng
Trại ong dú càng lớn càng dễ dồn về một dòng vì hay tách từ đàn đông nhất. Cách chia nhóm dòng, đặt hạn mức, luân phiên đàn mẹ và ghi sổ phả hệ để mở
Giữ môi trường quanh khu nhân giống ong dú
Đàn ong dú mới tách cần nhựa cây, hoa nền, nước và bóng mát ngay quanh thùng. Cách chọn thời điểm tách theo vườn và bố trí khu đặt đàn con để đàn nhan
Mua tổ giống ong dú có phải là giữ giống?
Tổ giống tách nhân tạo và tổ cưa từ rừng đều được gọi là tổ giống, nhưng chỉ một loại giúp giữ giống. Dấu hiệu phân biệt và năm câu nên hỏi người bán
Vì sao nhân đàn ong dú giống không nhập loài vùng xa
Nguồn tổ giống bền nhất là đàn bản địa đã qua mùa khó tại chỗ. Vì sao trại giống không nhập loài từ vùng xa về nhân, và kế hoạch tách đàn để có thêm t
›
×
Chuyên về tổ giống ong dú: đánh giá chất lượng tổ, phân biệt tổ khoẻ và tổ làm đẹp để bán, vận chuyển, thả tổ ở môi trường mới, giá tham chiếu theo vùng và theo mùa.
Thương hiệu bởi Tên Miền Đẳng Cấp
© 2026 Ong Dú Giống. Mọi quyền được bảo lưu. · Bản quyền · OD-738B-3574