Quản lý chuyện chúa ở quy mô hàng trăm tổ

Với vài tổ, người nuôi có thể mở ra tìm chúa. Với hàng trăm tổ, cách đó không dùng được — mất cả tháng và làm xáo trộn toàn trại.

Ở quy mô này, quản lý chúa là quản lý bằng dấu hiệu.

Ba dấu hiệu thay cho việc tìm chúa

Bầu con. Đều, kín, có cụm mới nghĩa là chúa đang đẻ tốt. Đây là dấu hiệu mạnh nhất và nhanh nhất.

Ong non. Thấy ong mới nở màu nhạt hơn nghĩa là nhịp sinh sản còn chạy.

Ong đực. Xuất hiện nhiều bất thường và kéo dài là dấu hiệu chúa có vấn đề.

Phân loại tổ để xử lý theo lô

Ghi ba mức này lên nắp tổ bằng ký hiệu. Người đi kiểm lần sau nhìn là biết ngay tổ nào cần xem kỹ, không phải mở lại toàn bộ.

Nhịp kiểm hợp lý ở quy mô lớn

Kiểm toàn trại mỗi vài tháng, không kiểm dày hơn. Giữa các đợt chỉ đi ngang quan sát cửa tổ.

Cửa tổ vắng bất thường trong khi các tổ bên cạnh vẫn nhộn nhịp là tín hiệu đủ để đưa tổ đó vào danh sách mở kiểm.

Tổ đã mất chúa thì làm gì

Ở quy mô lớn, ghép vào tổ khác thường hiệu quả hơn cố cứu. Đàn mất chúa lâu ngày quân đã già, khó gây lại kịp.

Quyết định này nên dứt khoát: để một tổ mất chúa nằm trong khu chính nhiều tháng chỉ tốn công kiểm và tốn chỗ.

Những chỗ hay vấp

• Mở toàn trại để tìm chúa từng tổ
• Kiểm quá dày, làm xáo trộn cả khu
• Giữ tổ mất chúa quá lâu vì tiếc
• Không ghi ký hiệu, lần sau phải mở lại từ đầu

Câu hỏi thường gặp

Có cần nhìn thấy chúa không?

Không. Bầu con đều và ong non mới nở là bằng chứng đủ.

Bao lâu kiểm toàn trại một lần?

Mỗi vài tháng. Giữa các đợt chỉ quan sát cửa tổ.

Dấu hiệu nào cho thấy tổ mất chúa?

Không có bầu con mới trong nhiều tuần, ong đực nhiều bất thường, quân già đi.

Tổ mất chúa nên cứu hay ghép?

Ở quy mô lớn thường ghép vào tổ khác hiệu quả hơn.

Ghi ký hiệu lên tổ có ích gì?

Lần kiểm sau chỉ cần mở những tổ đang ở mức vàng và đỏ, tiết kiệm rất nhiều công.