Tổ ong dú giống: tự chấm trước khi bán hay lấy mật

Tổ giống ong dú bán được tiền sớm, đó là sự thật. Nhưng một tổ giống tốt không mọc ra từ việc chia đôi một khúc gỗ. Nó là kết quả của đàn mẹ đủ sức, thời điểm tách đúng và vài tuần chờ đàn con ổn định. Trước khi quyết theo hướng bán tổ hay chỉ nuôi lấy mật, đáng làm một việc: thử tự chấm xem trại mình có đủ điều kiện làm ra tổ giống đạt chuẩn hay chưa.

Tổ giống đạt chuẩn trông như thế nào

Người mua tổ giống thường nhìn vài điểm, và người bán cũng nên tự nhìn đúng những điểm đó:

• Ong ra vào đều ở cửa tổ vào giờ nắng ấm, không lác đác vài con.
• Có buồng nhộng đang phát triển, không chỉ là đám ong thợ bám vào tổ trống.
• Có bầu mật, bầu phấn mới do chính đàn con xây sau khi tách, chứng tỏ đàn đã tự lo được.
• Có ong chúa hoặc dấu hiệu chắc chắn đàn đã nuôi được chúa mới.
• Cửa tổ được đắp sáp, nhựa gọn, không bị kiến hay côn trùng lạ quấy phá.

Mục Đánh giá tổ giống có hướng dẫn chi tiết hơn cho từng điểm.

Năm câu tự chấm trước khi bán tổ

Đạt bốn, năm câu thì hướng bán tổ đáng thử. Đạt hai, ba câu thì nên nuôi lấy mật thêm một thời gian, vì đàn được để yên sẽ đông và khoẻ, tức là đang chuẩn bị vốn giống cho sau này.

Quy trình làm ra một tổ giống để bán

1. Chọn đàn mẹ: đàn đông nhất, hiền, xây tổ chắc. Đánh dấu trong sổ.
2. Chọn thời điểm: lúc quanh trại có nhiều hoa, trời không mưa dầm kéo dài.
3. Tách: chuyển sang thùng mới một phần buồng nhộng già, kèm bầu mật, bầu phấn và ong thợ; giữ đàn mẹ đủ dự trữ.
4. Đặt và chờ: đàn con đặt chỗ râm mát, kín gió, theo dõi xem ong có ra vào, có đắp cửa tổ không.
5. Xác nhận ổn định: chỉ khi thấy bầu mật, bầu phấn mới và nhộng mới thì mới coi là tổ giống có thể giao.
6. Giao kèm hướng dẫn: chỗ đặt, hướng cửa, những ngày đầu cần để yên.

Bước thứ năm là chỗ nhiều trại bỏ qua vì người mua thúc. Giao tổ khi đàn con chưa tự lập được là cách nhanh nhất để mất khách.

Khi nào chỉ nên nuôi lấy mật

Nuôi lấy mật hợp với trại có ít đàn, ít thời gian, hoặc không thích phần tư vấn. Đàn không bị chia nên đông và qua mùa thiếu hoa tốt hơn. Việc cần học là thu đúng bầu mật dư, lọc sạch, đóng chai và giữ ngăn mát vì mật ong dú nhiều nước, chua thanh, để lâu ở nhiệt độ phòng dễ lên men. Mật ong dú vốn ít nên mỗi lần thu không nhiều, đừng thu cạn để đàn còn sức.

Điều hay là hai hướng không đóng cửa nhau. Trại lấy mật vài mùa, đàn đông lên, đến lúc đạt đủ năm câu trên thì bắt đầu tách bán một phần.

Những lỗi hay gặp của trại mới bán tổ

• Nhận đặt trước rồi tách vội cho đủ số.
• Tách cùng một đàn mẹ nhiều lần liên tiếp.
• Không ghi lại đàn nào tách từ đàn nào, ngày nào, nên không biết dòng nào tốt.
• Giao tổ rồi không hỏi lại người mua lần nào.

Lỗi thứ ba sửa rất dễ bằng sổ tay hoặc app quản lý trại ong, nơi ghi được ngày tách và lịch kiểm tra cho từng đàn.

Tham khảo một trại làm tổ giống bài bản

Nếu đang ở giai đoạn cân nhắc, tham khảo một trại đã làm tổ giống lâu năm sẽ đỡ mò mẫm. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh cung cấp tổ ong dú giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật; xem thêm tại ongquy.com. Người mua lần đầu có thể nhìn tổ giống của trại như một mẫu chuẩn để so với tổ mình tự tách.

Câu hỏi thường gặp