Đàn ong dú giống đủ sức tách: chấm điểm khi nuôi nhiều thùng
Khi chỉ có ba bốn thùng, người nuôi nhớ được từng đàn: đàn này hay mang phấn, đàn kia hồi tháng trước bị kiến. Lên đến vài chục thùng thì trí nhớ không còn đáng tin. Đàn nào đủ sức tách, đàn nào cần để yên, nếu chỉ dựa vào cảm giác lúc đi ngang qua dãy thùng thì rất dễ chọn sai, và chọn sai ở quy mô nhiều thùng nghĩa là mất nhiều đàn cùng lúc.
Với người nuôi để làm tổ giống, việc tách không phải chuyện thỉnh thoảng mà là nghề chính. Bài này đưa ra một cách chấm điểm đơn giản, làm được bằng sổ tay hay điện thoại, để chọn đúng đàn và đúng lúc.
- Chấm mỗi đàn theo năm tiêu chí, mỗi tiêu chí từ 0 đến 2 điểm, ghi lại qua ít nhất ba lần kiểm tra.
- Chỉ đưa vào danh sách tách những đàn đạt điểm cao ổn định, không phải cao một lần.
- Không tách quá một phần nhỏ số đàn trong cùng một đợt, giữ lại đàn khỏe làm nền.
- Đàn mới nhập về hay đàn vừa tách năm nay không đưa vào danh sách.
Năm tiêu chí và cách chấm
Mỗi tiêu chí chấm 0, 1 hoặc 2. Mục đích không phải ra con số đẹp mà là buộc người nuôi nhìn cùng một kiểu cho mọi thùng.
| Tiêu chí | 0 điểm | 1 điểm | 2 điểm |
|---|---|---|---|
| Lượt bay buổi sáng | Thưa, rời rạc | Vừa phải | Dày, liên tục |
| Ong mang phấn về | Hiếm thấy | Có, không đều | Nhiều con, ngày nào cũng thấy |
| Cụm ấu trùng | Nhỏ, một lứa | Vừa, hai lứa | Rộng, nhiều lứa, có ô mới đang xây |
| Bầu mật, bầu phấn | Ít, có bầu rỗng | Đủ dùng | Dày, đang xây thêm bầu |
| Ô chúa | Không thấy | Thấy dấu đang làm | Có ô chúa rõ ở rìa cụm |
Đàn được 9 hoặc 10 điểm qua ba lần kiểm tra liên tiếp mới đưa vào danh sách tách. Đàn 7, 8 điểm thì theo dõi tiếp. Dưới đó thì để yên, có khi còn phải bổ sung hay che chắn.
Vì sao phải chấm nhiều lần
Một lần kiểm tra chỉ là một tấm ảnh chụp. Đàn có thể sung lên vài ngày sau một đợt hoa nở rộ rồi lặng xuống ngay. Có đàn vừa bị kiến quấy nên dồn ong ra cửa, nhìn tưởng đông. Chấm ba lần, mỗi lần cách nhau chừng một tuần đến mười ngày, thì thấy được xu hướng: đàn đang lên, đang đứng hay đang xuống.
Đàn chỉ nên tách khi đang lên hoặc đứng ở mức cao. Đàn đang xuống mà tách thì cả hai phần cùng xuống nhanh hơn.
Đánh số thùng và ghi chép
Ở trại nhiều thùng, việc đầu tiên là đánh số cố định cho từng thùng và không đổi số khi di chuyển. Mỗi lần kiểm tra ghi các mục sau:
- Ngày, giờ, thời tiết lúc kiểm tra.
- Điểm từng tiêu chí và tổng điểm.
- Việc đã làm: che nắng, chặn kiến, dọn cửa.
- Nguồn gốc đàn: đàn tự tách, đàn mua về, ngày về trại.
Ghi trên giấy cũng được, nhưng khi số thùng lớn thì dùng ứng dụng sẽ đỡ hơn nhiều vì lọc được ngay những đàn đạt điểm. App quản lý trại ong cho phép ghi từng đàn, đặt lịch kiểm tra và xem lại lịch sử, hợp với trại làm tổ giống.
Quy tắc chọn đợt tách ở trại lớn
- Chỉ tách vào mùa thuận của vùng mình. Lúc nguồn hoa dồi dào, mưa nắng ổn định, còn đủ thời gian để cả hai phần gây dự trữ trước mùa khó.
- Không tách tất cả đàn đạt điểm cùng một ngày. Chia thành vài đợt cách nhau. Nếu đợt đầu gặp thời tiết xấu, vẫn còn đàn khỏe để làm lại.
- Giữ một nhóm đàn nền không bao giờ tách trong năm. Đây là vốn của trại, phòng khi đợt tách gặp rủi ro.
- Mỗi đàn tối đa một lần tách trong năm. Đàn vừa được tách năm nay, dù hồi lại nhanh, cũng để sang năm sau.
- Đàn nhập về chưa qua đủ một vòng mùa không đưa vào danh sách. Chưa biết đàn chịu được mùa khó của vùng mình ra sao thì chưa nên chia nó ra.
Sau khi tách: chấm lại cả hai phần
Đàn mẹ và đàn con sau tách vẫn chấm theo cùng bảng, nhưng kỳ vọng thấp hơn. Vài tuần đầu, điều cần thấy là phần không có chúa đã nuôi được chúa mới và bắt đầu có ấu trùng mới, còn phần có chúa giữ được lượt mang phấn. Phần nào điểm tụt liên tục thì cần quan tâm: che chắn, chặn kiến, tránh mở thùng nhiều.
Ghi chép từ những đợt tách trước chính là tài sản. Sau một hai năm, người nuôi sẽ thấy rõ ở trại mình, đàn đạt điểm bao nhiêu thì tách thành công, tháng nào hay thất bại. Muốn tìm hiểu thêm cách đánh giá chất lượng đàn trước khi bán hoặc mua, xem mục Đánh giá tổ giống.
Khi cần bổ sung đàn nền
Trại làm tổ giống đôi khi cần bổ sung đàn nền khỏe thay vì dồn sức tách những đàn chưa đạt. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống nuôi thùng, cùng mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú; xem ở ongquy.com. Hỏi rõ đàn đã ở trại bao lâu và đã từng được tách chưa trước khi nhận về.
Câu hỏi thường gặp
Có cần chấm đủ năm tiêu chí không?
Nên đủ. Bỏ ô chúa hay bầu mật thì dễ chọn nhầm những đàn chỉ đông quân mà thiếu nền.
Đàn đạt điểm cao một lần có tách ngay được không?
Không. Cần ít nhất ba lần kiểm tra liên tiếp đạt cao để chắc đàn đang ổn định chứ không sung nhất thời.
Một đợt nên tách bao nhiêu đàn?
Chỉ một phần nhỏ số đàn đạt điểm, chia nhiều đợt cách nhau, và luôn giữ nhóm đàn nền không tách.
Ghi chép trên giấy có đủ không?
Ít thùng thì đủ. Nhiều thùng thì nên dùng ứng dụng để lọc nhanh đàn đạt điểm và đặt lịch kiểm tra.
Đàn mới mua về bao lâu mới được chấm để tách?
Vẫn chấm từ đầu để theo dõi, nhưng chỉ đưa vào danh sách tách sau khi đàn đã qua đủ một vòng mùa ở trại mình.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Một điều trước khi tách ong dú: chỉ tách đàn dư sức
Người sắp tách ong dú lần đầu chỉ cần nhớ một điều: chỉ tách khi đàn mẹ dư sức. Kèm bảng tự chấm đàn, cách chọn thời điểm theo mùa hoa và các bước tác
Ong dú giống: vì sao trại không hứa sản lượng mật đẹp
Trại làm tổ giống ong dú phải chọn giữa thu mật và tách đàn. Bài giải thích vì sao con số sản lượng đẹp thường đánh đổi bằng sức đàn, và cách chăm đàn
Đàn hoang ít dần: nhân đàn để giữ nguồn giống
Khi tổ ong dú hoang thưa dần, nguồn giống phải đến từ chính các đàn đang nuôi. Bài này chỉ cách tách đàn có kế hoạch, giữ dòng giống không bị hẹp và t
Giữ đa dạng nguồn giống ong dú khi trại mở rộng
Trại ong dú càng lớn càng dễ dồn về một dòng vì hay tách từ đàn đông nhất. Cách chia nhóm dòng, đặt hạn mức, luân phiên đàn mẹ và ghi sổ phả hệ để mở
Giữ môi trường quanh khu nhân giống ong dú
Đàn ong dú mới tách cần nhựa cây, hoa nền, nước và bóng mát ngay quanh thùng. Cách chọn thời điểm tách theo vườn và bố trí khu đặt đàn con để đàn nhan
Mua tổ giống ong dú có phải là giữ giống?
Tổ giống tách nhân tạo và tổ cưa từ rừng đều được gọi là tổ giống, nhưng chỉ một loại giúp giữ giống. Dấu hiệu phân biệt và năm câu nên hỏi người bán
›
×
Chuyên về tổ giống ong dú: đánh giá chất lượng tổ, phân biệt tổ khoẻ và tổ làm đẹp để bán, vận chuyển, thả tổ ở môi trường mới, giá tham chiếu theo vùng và theo mùa.
Thương hiệu bởi Tên Miền Đẳng Cấp
© 2026 Ong Dú Giống. Mọi quyền được bảo lưu. · Bản quyền · OD-738B-3574