Ai làm tổ ong dú giống bán vài năm nay đều thấy: người hỏi mua đông hơn, nhưng người mua cũng đã khác. Họ không còn hỏi mỗi câu «bao nhiêu một tổ». Họ hỏi tổ tách bao lâu rồi, đàn mẹ ở đâu, mở nắp cho xem được không. Đó là dấu hiệu sớm của mười năm tới: nghề làm giống sẽ tách thành hai lối, một bên bán nhanh bán rẻ, một bên bán chậm nhưng được tin.
Bài này dành cho người đang nhân giống hoặc định làm giống để bán: cần chuẩn bị những gì để đứng được ở lối thứ hai.
Thông tin về ong dú giờ ở khắp nơi. Người mua lần đầu đã xem clip, đọc bài, vào nhóm hỏi. Những câu hỏi họ mang tới sẽ ngày càng giống câu hỏi của người trong nghề:
Người làm giống trả lời được rõ ràng những câu này sẽ không phải cạnh tranh bằng giá. Ai né thì sớm muộn bị nhóm người mua «đánh dấu». Muốn biết người mua sẽ soi những gì, xem mục Đánh giá tổ giống của site này.
Chuẩn cụ thể khác nhau tuỳ loài và kích thước thùng, nhưng mọi tổ giống đem bán nên qua được bốn câu kiểm sau:
| Câu kiểm | Đạt | Chưa đạt |
|---|---|---|
| Có ong chúa đang đẻ? | Thấy chúa hoặc thấy trứng, nhộng non mới | Chỉ có nhộng già, không có lứa mới |
| Bánh nhộng ra sao? | Liền khối, nhiều tầng | Vài cụm rời, mỏng |
| Dự trữ? | Có bầu mật, bầu phấn đã kín | Bầu rỗng hoặc mới xây |
| Cửa tổ? | Ra vào đều, có ong mang phấn về | Thưa, chủ yếu ong đứng canh |
Tổ chưa qua đủ bốn câu thì giữ lại thêm, dù khách đang hối. Một tổ bán non chết trên tay khách tốn của người bán nhiều hơn tiền một tổ: tốn tên tuổi.
Người mới làm giống hay mắc một lỗi: thấy khách đông thì tách dồn, một đàn mẹ tách hai ba lần trong mùa. Năm đầu bán được nhiều, năm sau vườn toàn đàn yếu. Muốn làm giống lâu dài phải tính ngược:
Con số ra thường thấp hơn mong muốn. Nhưng đó là con số giữ được qua nhiều năm. Kỹ thuật tách cụ thể có ở mục Nhân đàn.
Mỗi tổ bán ra nên biết tách từ đàn mẹ số mấy, ngày nào. Khi khách báo tổ yếu, người bán tra lại được, biết đàn mẹ đó có vấn đề gì không. Ghi trên sổ hay trên app quản lý trại đều được, miễn đều đặn.
Giá tổ lên thì luôn có người cưa tổ hoang về bán. Tổ đó thường hư vì bị cắt rời, ong chúa dễ chết, và mỗi tổ cưa về là mất một đàn của tự nhiên. Người làm giống nghiêm túc nên nói rõ với khách: tổ của mình là tổ tách.
Phần lớn tổ chết sau khi mua là do đặt sai chỗ, mở nắp quá nhiều, để kiến vào. Một tờ hướng dẫn ngắn, một lần gọi hỏi thăm sau một tuần, giảm được rất nhiều chuyện mất đàn.
Ngoài khách quen, người có tổ giống tách đủ tuổi có thể đăng ở chợ mua bán tổ, mật của người nuôi, nơi người mua tìm tổ theo vùng. Ai chưa tự tách được và cần vài đàn mẹ tốt để bắt đầu thì có thể tham khảo tổ giống của trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh; trại cũng có mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật cho ai muốn làm quà.
Không có số tuần cố định cho mọi loài. Dấu hiệu đủ tuổi là có ong chúa đẻ, bánh nhộng liền khối, có dự trữ mật phấn và cửa tổ ra vào đều.
Tuỳ sức đàn và nguồn hoa. Nguyên tắc là chỉ tách lại khi đàn mẹ đã hồi phục hoàn toàn; tách dồn sẽ làm cả vườn yếu.
Không. Tổ cưa dễ hư, ong chúa dễ chết, và làm cạn đàn hoang. Tổ giống nên là tổ tách từ đàn nuôi.
Cho khách xem trong tổ, nói rõ ngày tách và đàn mẹ, kèm hướng dẫn chăm sau mua và hỗ trợ khi có sự cố.
Nên nuôi cho vững ít nhất qua một vòng mùa, hiểu cách đàn hồi phục sau khi tách, rồi mới bán ra ngoài.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →Người sắp tách ong dú lần đầu chỉ cần nhớ một điều: chỉ tách khi đàn mẹ dư sức. Kèm bảng tự chấm đàn, cách chọn thời điểm theo mùa hoa và các bước tác
Trại làm tổ giống ong dú phải chọn giữa thu mật và tách đàn. Bài giải thích vì sao con số sản lượng đẹp thường đánh đổi bằng sức đàn, và cách chăm đàn
Khi tổ ong dú hoang thưa dần, nguồn giống phải đến từ chính các đàn đang nuôi. Bài này chỉ cách tách đàn có kế hoạch, giữ dòng giống không bị hẹp và t
Trại ong dú càng lớn càng dễ dồn về một dòng vì hay tách từ đàn đông nhất. Cách chia nhóm dòng, đặt hạn mức, luân phiên đàn mẹ và ghi sổ phả hệ để mở
Đàn ong dú mới tách cần nhựa cây, hoa nền, nước và bóng mát ngay quanh thùng. Cách chọn thời điểm tách theo vườn và bố trí khu đặt đàn con để đàn nhan
Tổ giống tách nhân tạo và tổ cưa từ rừng đều được gọi là tổ giống, nhưng chỉ một loại giúp giữ giống. Dấu hiệu phân biệt và năm câu nên hỏi người bán
Chuyên về tổ giống ong dú: đánh giá chất lượng tổ, phân biệt tổ khoẻ và tổ làm đẹp để bán, vận chuyển, thả tổ ở môi trường mới, giá tham chiếu theo vùng và theo mùa.