Lô tổ giống ong dú bị mất: bài học từ khâu nhân đàn

Người mua tổ giống ong dú thường chỉ nhìn cái thùng ở ngày nhận: ong ra vào nhiều không, nắp có kín không. Nhưng số phận của một tổ giống đã được định từ mấy tháng trước, ở cái buổi người làm giống chia nó ra từ đàn mẹ. Đàn hỏng sau khi về nhà người mua, nhiều khi là đàn đã hỏng từ khâu nhân.

Vì vậy bài này đi theo đúng đường đời của một lô tổ giống, từ ngày tách đến tuần thứ tư ở nhà mới, và ghi lại chỗ đàn hay rơi rụng ở mỗi mốc.

Đường đời của một lô tổ giống

Mốc nguy hiểm nhất là cái người mua không thấy

Bên tách ra mà không giữ chúa cũ phải tự nuôi chúa mới. Từ lúc tách đến lúc chúa mới đẻ đều là một khoảng thời gian dài, trong đó quân già cứ chết dần mà chưa có lớp ong non thay vào. Nhìn từ ngoài, tổ vẫn có ong ra vào, vẫn có vẻ ổn.

Nếu tổ ấy được bán ra trong khoảng này, người mua nhận một đàn đang đi xuống mà tưởng là đàn khoẻ. Vài tuần sau quân thưa hẳn, và mọi người đổ cho khâu vận chuyển. Thật ra lô đó hỏng vì giao quá sớm. Đây là lý do một bên làm giống tử tế luôn chờ thấy lứa trứng mới mới coi tổ là thành phẩm.

Bài học cho bên nhân giống

1. Chỉ tách đàn mẹ thật đông. Đàn trung bình chia đôi thì ra hai đàn yếu, và lô giống ấy không đáng bán.
2. Tách theo mùa hoa. Cả hai bên cần nguồn hoa ổn trong mấy tuần đầu. Tách lúc cạn hoa là bắt đàn non nhịn đói.
3. Ghi sổ từng lô. Ngày tách, đàn mẹ nào, chia bao nhiêu bánh, ngày thấy trứng mới, ngày giao. Có sổ thì khi một lô mất, lần ra được là do đàn mẹ, do mùa hay do cách chia.
4. Không ép số lượng. Cố tách thật nhiều để kịp đơn là cách nhanh nhất để mất cả lô lẫn đàn mẹ.
5. Không bắt tổ rừng để bù. Tổ cưa từ thân cây rừng hay hỏng khi chuyển sang thùng, lại phá nguồn đàn ngoài tự nhiên.

Bài học cho người mua

Người mua không cần biết tách đàn, nhưng nên biết hỏi. Ba câu đáng hỏi nhất:

• Tổ này tách từ bao giờ? Câu trả lời mơ hồ là một dấu hiệu.
• Có thể mở cho xem trứng và ấu trùng mới không? Thấy lứa non đều là thấy chúa đang đẻ.
• Tổ có còn mật phấn dự trữ không? Đàn về nhà mới cần kho để sống qua mấy ngày học đường.

Các tiêu chí nhìn tổ được gom kỹ hơn ở mục Đánh giá tổ giống. Còn cách đặt thùng mấy ngày đầu thì xem Vận chuyển và thả tổ.

Mua tổ ở đâu cho yên tâm

Chỗ bán đáng tin là chỗ chịu nói ngày tách, chịu mở thùng cho xem và không hứa hẹn quá đà. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh làm tổ giống từ đàn nuôi tại trại, bên cạnh mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; xem tại ongquy.com. Nếu muốn so sánh thêm, trên chợ của người nuôi cũng có tổ được rao, và ba câu hỏi ở trên dùng được với bất kỳ người bán nào.

Câu hỏi thường gặp