Sáp và nhựa cây sau khi tách đàn ong dú giống

Tách đàn xong, nhìn hai thùng đứng cạnh nhau thì tưởng việc đã xong. Thật ra phần khó nhất của đàn con mới bắt đầu: nó phải dựng lại cả một hệ thống vách, ống cửa và lớp trám trong khi quân số chỉ còn một phần. Vật liệu cho việc đó là sáp trộn nhựa cây, và đàn con thường thiếu cả hai.

Bài này viết cho người đang nhân đàn để có thêm tổ giống: làm sao để đàn con kịp trám kín thùng trước khi kiến, ruồi lính đen hay mưa tạt kịp tìm vào.

Tách đàn đã lấy đi những gì

Trong một thùng ong dú khỏe, sáp và nhựa cây có mặt ở khắp nơi: ống cửa, vách bọc khu ấu trùng, thành các bầu mật, và lớp trám chạy dọc mép nắp. Khi tách, người nuôi cắt ngang qua các lớp này. Đàn mẹ mất một phần vách, còn đàn con nhận về một khối nhộng và vài bầu thức ăn trần trụi, đặt trong một thùng gỗ chưa có mùi đàn.

Ong thợ ở đàn con lúc này phải cùng lúc làm ba việc: giữ ấm khối nhộng, đi kiếm ăn và đi lấy nhựa về trám. Quân ít, việc nhiều, nên mỗi chút vật liệu người nuôi để lại cho nó đều tiết kiệm công cho đàn.

Chuẩn bị thùng con để đàn đỡ tốn nhựa

1. Thùng khô, kín, không mùi lạ. Gỗ mới cưa còn ẩm hoặc có mùi sơn thì đàn sẽ phải trám dày hơn. Ghép mép nắp càng sát thì càng ít khe phải bịt.
2. Lấy theo phần vách cũ. Khi cắt khối nhộng, cố để dính kèm một ít vách bọc và lớp vật liệu xung quanh. Đây là vật liệu đàn con dùng lại được ngay.
3. Kèm vài bầu phấn và mật còn nguyên. Thành bầu cũng là sáp trộn nhựa; đàn con có thể tháo ra để xây chỗ khác nếu cần.
4. Bôi sáp cũ quanh lỗ cửa. Một ít sáp ong dú lấy từ thùng mẹ giúp đàn con nhận ra cửa và bắt đầu đắp ống nhanh hơn.
5. Dán kín mép nắp từ bên ngoài. Dùng băng keo giấy hoặc dải vải quấn quanh mép, để đàn chỉ phải trám từ bên trong.

Tuần đầu sau tách: nhìn gì mỗi ngày

Không mở thùng, chỉ nhìn từ bên ngoài. Bảng dưới gom những dấu hiệu nên theo dõi:

Ghi lại những quan sát này cho từng thùng giúp người nuôi biết lần tách nào thành công và vì sao. Có thể dùng sổ tay, hoặc app quản lý trại ong để ghi lịch tách, ngày thấy vành nhựa và ngày đàn ổn định.

Chọn thời điểm tách theo nguồn nhựa

Người ta hay chọn ngày tách theo mùa hoa, nhưng nguồn nhựa cũng quan trọng không kém. Đàn con trám tổ nhanh khi xung quanh có cây thân gỗ đang ra chồi non hoặc có vết nhựa: xoài, điều, mít, tràm, cây dầu... Mùa mưa dầm kéo dài, ong ít bay, đàn con trám chậm và dễ bị nấm mốc ở khe ẩm. Giữa mùa khô gay gắt, vật liệu khô cứng nhanh nhưng đàn tốn nước nhiều.

Nói gọn: tách vào lúc thời tiết dễ chịu, nắng xen mưa nhẹ, cây quanh vườn đang đâm chồi. Các bài trong mục Nhân đàn bàn kỹ hơn về cách chọn đàn mẹ và cách cắt khối nhộng.

Đàn mẹ cũng phải trám lại

Ít người để ý rằng đàn mẹ sau tách cũng mất vách và phải đi lấy nhựa để bịt chỗ bị cắt. Nếu tách liên tục trên cùng một đàn, đàn mẹ sẽ dồn sức vào xây sửa thay vì kiếm ăn và nuôi con. Nên để đàn mẹ nghỉ đủ lâu, chờ khi thấy thùng đầy lại, ong ra vào đông mới tính lần tách sau.

Bắt đầu với tổ giống khỏe

Nhân đàn thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào đàn gốc. Một đàn mẹ đông quân, vách dày, nhiều bầu thức ăn thì tách ra đàn con mới đủ sức tự trám tổ. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nuôi thùng, cùng mật ong dú và các sản phẩm làm từ sáp ong dú — xem tại ongquy.com trước khi mua đàn gốc cho việc nhân đàn.

Câu hỏi thường gặp