Ong dú nhiều loài: trại giống chọn nhân loài nào, vì sao

Người mua tổ giống hay hỏi «tổ này có khoẻ không», ít ai hỏi «tổ này là loài nào». Trong khi ong dú là cả một nhóm ong không ngòi đốt gồm nhiều loài, và trại giống thì chỉ nhân một vài loài trong số đó. Hiểu vì sao trại chọn loài này mà bỏ loài kia sẽ giúp người mua biết mình nhận về thứ gì.

Trại giống nhìn một loài ong dú bằng con mắt khác người nuôi lấy mật

Người nuôi lấy mật quan tâm tổ cho được bao nhiêu mật. Trại giống quan tâm chuyện khác: một đàn mẹ tách ra được thành đàn con hay không, đàn con có tự nuôi được chúa mới không, sau khi tách đàn mẹ mất bao lâu để lấy lại sức. Một loài cho mật ngon mà tách xong hay bỏ tổ thì trại không mặn mà nhân, vì mỗi lần tách là một lần đánh cược.

Vì vậy danh sách loài trên thị trường tổ giống thường hẹp hơn nhiều so với số loài ong dú sống trong tự nhiên. Đó không phải trại giấu bớt, mà là kết quả chọn lọc qua thực tế: loài nào nuôi thùng ổn định thì ở lại.

Bốn tiêu chí trại dùng để chọn loài nhân giống

Không loài nào đạt điểm tối đa ở cả bốn. Có loài hiền nhưng đàn nhỏ, có loài đàn to nhưng bu dữ khi động. Trại chọn theo sự cân bằng hợp với khách hàng của mình.

Mật nhiều không đồng nghĩa với dễ nhân

Đây là chỗ nhiều người mới hiểu nhầm. Trong nhóm ong dú, loài thân to hơn thường có bầu mật to hơn, nhìn hấp dẫn. Nhưng đàn to cũng cần nguồn hoa dồi dào hơn, và khi tách thì mỗi nửa yếu đi rõ rệt. Loài nhỏ, đàn đông, lại thường dễ tách và nhanh lấy lại sức.

Nếu mục tiêu là có nhiều đàn để giữ vườn, thụ phấn cho cây, rồi dần dần mới lấy mật, thì loài dễ nhân là lựa chọn an toàn. Nếu mục tiêu chỉ là một vài thùng lấy mật cho nhà dùng, có thể cân nhắc loài cho mật nhiều hơn nhưng phải chấp nhận khó nhân. Các bước tách cụ thể có ở mục Nhân đàn.

Tổ giống loài gì thì nhìn ở đâu

Cửa tổ

Mỗi loài làm cửa tổ theo một kiểu khá cố định: có loài chỉ là lỗ tròn viền nhựa, có loài kéo ống dài loe miệng như kèn, có loài rải hạt nhựa dính quanh cửa. Ảnh cửa tổ là thứ đầu tiên nên xin.

Con ong

Cỡ con ong, màu thân, có ánh vàng hay nâu ở ngực, cánh dài hay ngắn so với thân. Ảnh chụp cận trên nền giấy trắng là đủ để so.

Cấu trúc bên trong

Ổ trứng xếp thành tầng phẳng hay thành chùm như chùm nho, bầu mật to hay nhỏ, nằm ở đâu so với ổ trứng. Người bán có tâm sẽ không ngại chụp ruột thùng.

Năm câu nên hỏi trại trước khi đặt tổ giống

1. Tổ này là loài gì, ở chỗ anh chị gọi là gì?
2. Tổ được tách từ đàn nuôi hay bắt từ tự nhiên?
3. Tách từ bao lâu, đã có chúa đẻ ổn định chưa?
4. Loài này ở vùng của em (khí hậu, mùa lạnh, mùa mưa) có nuôi được không?
5. Sau này muốn tách đàn thì loài này có dễ không?

Trả lời rõ ràng, có ảnh minh hoạ là dấu hiệu tốt. Cách đánh giá tổ khi nhận hàng xem thêm ở mục Đánh giá tổ giống.

Nguồn giống tách tay, có người hướng dẫn

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và nhân đàn bằng cách tách, không bắt tổ rừng. Ngoài tổ ong dú giống, trại có mật ong dú, các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Người mua tổ có thể hỏi trước về loài, xin ảnh cửa tổ và ruột thùng, rồi mới quyết. Thông tin chung về các dòng hàng xem tại ongquy.com. Sau khi có đàn, nên ghi lại ngày nhận, ngày kiểm tra, lần tách đầu tiên; app quản lý trại ong giúp ghi chép những việc này gọn trên điện thoại.

Câu hỏi thường gặp