Chọn tổ ong dú giống để thụ phấn cho vườn nhà

Người mua tổ giống ong dú thường hỏi một câu: tổ này cho bao nhiêu mật. Nhưng có một nhóm người mua khác, ít nói ra hơn, đang cần thứ khác hẳn: họ có vườn nhãn, vườn bưởi, vài luống bầu bí, và muốn có ong ở lại đó làm việc thụ phấn. Với nhóm này, tiêu chí chọn tổ không giống với người nuôi lấy mật.

Bài viết dành cho người mua tổ giống để đặt vào vườn: tổ thế nào thì đi làm nhiều, nên mua mấy tổ, đặt ở đâu và vào thời điểm nào để đàn kịp quen vườn trước mùa hoa.

Tổ để thụ phấn khác tổ để lấy mật ở điểm nào

Nói gọn: người đặt vườn mua sức lao động của đàn, chứ không mua cái kho trong tổ. Một tổ có ít bầu mật mà cửa tổ tấp nập vẫn là lựa chọn tốt; một tổ đầy mật mà quân thưa thì thụ phấn chẳng được bao nhiêu.

Đến trại xem tổ: nhìn vào đâu

Cửa tổ buổi sáng

Đến lúc nắng lên, đứng trước cửa tổ vài phút. Đàn khỏe có ong bay ra vào liên tục, nhiều con về với cục phấn ở chân sau. Cửa tổ có ống sáp gọn, không vương xác ong.

Bên trong khi mở nắp

Nhờ người bán mở nắp cho xem. Cần thấy cụm nhộng rõ, có nhộng mới đang được xây, có bầu phấn bên cạnh bầu mật. Bầu phấn nhiều chứng tỏ đàn đang chăm đi lấy phấn, đúng thứ người đặt vườn cần.

Mùi và độ ẩm

Tổ có mùi chua nhẹ của mật ong dú là bình thường. Mùi hôi, có nấm mốc, có ấu trùng ruồi lẫn trong tổ là dấu hiệu nên bỏ qua.

Chi tiết từng dấu hiệu có trong chuyên mục Đánh giá tổ giống, nên đọc trước khi đi.

Mua mấy tổ và đặt ở đâu trong vườn

Ong dú bay quanh tổ trong một vùng hẹp, không đi xa như ong mật. Vì vậy đặt hai ba tổ rải ở các góc vườn sẽ phủ đều hơn một cụm tổ ở giữa. Một vườn nhà vài sào thường bắt đầu với hai tổ là vừa; vườn rộng hơn thì tăng dần sau khi thấy đàn đã quen.

1. Đi một vòng vườn, đánh dấu những chỗ có cây cần đậu trái nhất.
2. Chọn điểm đặt có bóng râm buổi trưa, kín gió, khô ráo, cao khỏi mặt đất ngang tầm hông.
3. Kê chân tổ có chén nước hoặc bôi dầu để chặn kiến.
4. Quay cửa tổ về hướng đón nắng sớm, tránh nắng chiều gắt.
5. Không đặt sát chuồng gà, bếp khói hay chỗ phun thuốc thường xuyên.

Thời điểm: đi trước mùa hoa

Đây là điều nhiều người làm sai. Mua tổ đúng lúc cây đang nở rộ thì đàn còn đang bối rối vì chỗ mới, mất vài ngày định hướng, và mùa hoa đã qua một phần. Tốt hơn là đặt tổ trước khi cây trổ bông vài tuần, giai đoạn này vườn vẫn nên có ít hoa phụ như rau thơm, cây bờ rào để đàn có cái ăn.

Vận chuyển nên làm vào chiều tối hoặc sáng sớm, bịt cửa tổ, giữ tổ thẳng đứng và mát. Đặt xong để yên một đêm rồi mới mở cửa. Phần này có hướng dẫn kỹ trong chuyên mục Vận chuyển & thả tổ.

Lấy tổ giống ở đâu cho yên tâm

Tổ đặt vườn sống được lâu hay không phụ thuộc nhiều vào nguồn gốc. Tổ được nhân bằng tách đàn tại trại đã quen sống trong thùng, có ong chúa ổn định, không phải chịu cảnh đục cây lấy tổ như tổ rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nuôi và nhân tổ ong dú giống, ngoài ra làm mật ong dú, hộp quà mật và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; có thể nói rõ mình mua để đặt vườn để được chọn đàn đang phát triển. Ai muốn so nhiều nguồn có thể xem thêm người nuôi đăng bán tổ trên chợ Ong Dú.

Câu hỏi thường gặp