Phân biệt loài ong dú khi nhận lô tổ giống

Lấy một lô tổ giống về, người mua thường chỉ đếm số thùng và nhìn xem ong có ra vào không. Ít ai kiểm xem các thùng trong lô có cùng một loài hay không. Đến khi đàn này cần thùng to, đàn kia lại chật chội, chăm theo một lịch chung không hợp, lúc đó mới biết lô hàng là một lô lẫn.

Bài này đi theo đúng trình tự của buổi nhận hàng: từ lúc xe tới, những ngày đầu thả tổ, cho tới lúc chốt với người bán. Mục đích không phải định danh khoa học, mà là chắc chắn những gì mình trả tiền đúng với những gì đã thỏa thuận.

Vì sao lô tổ giống hay bị lẫn loài

Phần lớn các trại tách đàn từ chính tổ mẹ của mình, nên loài trong lô thường đồng nhất. Lẫn loài hay xảy ra khi người bán gom tổ từ nhiều nguồn, hoặc khi một số thùng là tổ hoang bị bứng về. Tổ hoang không chỉ khác loài mà còn yếu sức sau khi bị đục, dễ suy hoặc bỏ tổ trong vài tuần đầu. Biết phân biệt loài ngay lúc nhận là cách gián tiếp để nhận ra lô hàng có nguồn gốc rõ ràng hay không.

Trình tự kiểm tra một buổi nhận lô

1. Lúc xe tới. Kiểm thùng có nguyên vẹn, cửa đã bịt kín. Chưa mở cửa, chỉ áp tai nghe tiếng vo ve đều. Thùng im bặt là thùng cần hỏi lại ngay.
2. Đặt thùng. Kê lên giá dưới bóng mát, mỗi thùng cách nhau đủ để ong không nhầm cửa. Đánh số bằng phấn hoặc băng keo màu.
3. Mở cửa. Đợi chiều mát hoặc sáng hôm sau mới mở. Đàn vừa qua đường xóc cần thời gian ổn định trước khi bay định hướng.
4. Ngày thứ hai, thứ ba. Lúc nắng lên, ra đứng xem từng cửa vài phút. Đây là lúc so loài, vì ong đã đi làm bình thường.
5. Chốt với người bán. Gửi ảnh, video ngắn các thùng nghi khác loài trong khoảng thời gian bảo hành đã thỏa thuận.

So cặp: cách nhanh nhất để thấy thùng lạ

Nhìn một thùng đơn lẻ rất khó đoán loài. Nhưng đặt hai thùng cạnh nhau và nhìn hai cửa cùng lúc thì khác biệt hiện ra ngay. Hãy đi lần lượt theo hàng: thùng một với thùng hai, thùng hai với thùng ba. Thùng nào khác hẳn những thùng còn lại thì đánh dấu riêng.

Lưu ý: thùng vừa tách có thể chưa kịp xây ống, chỉ chừa lỗ khoan sẵn. Vì vậy cỡ và màu con ong là dấu hiệu chính trong tuần đầu; ống chỉ để tham khảo.

Khi phát hiện thùng khác loài

Đừng gộp, đừng đổi tạm

Không ghép ong thùng lạ vào thùng khác, cũng đừng tự tráo cầu tổ cho đều. Các loài khác nhau không nhận nhau, ghép vào là đánh nhau.

Hỏi người bán bằng bằng chứng

Gửi video quay cận hai cửa thùng cạnh nhau, có cả thùng đúng loài để so. Người bán đàng hoàng sẽ hiểu ngay. Nếu thỏa thuận ban đầu chỉ ghi chung chung ong dú, mà không nêu loài, thì đây là bài học cho lần mua sau.

Nếu quyết định giữ lại

Thùng khác loài vẫn nuôi được, chỉ cần ghi chú riêng: lịch kiểm tra, cỡ thùng khi nâng và cách chia đàn sẽ theo loài đó. Ghi chép từng thùng trên điện thoại giúp khỏi nhầm khi số thùng tăng lên.

Chọn nơi mua để khỏi phải đi so

Cách đỡ mệt nhất là mua ở nơi tự tách đàn từ tổ mẹ của mình và nói rõ loài trước khi giao. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng cách tách, có tổ giống cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; thông tin ở ongquy.com. Khi số thùng đã nhiều, ghi chép từng đàn trên app quản lý trại ong để biết thùng nào loài nào, kiểm lần cuối khi nào. Trước khi đặt lô kế tiếp, nên xem lại mục Đánh giá tổ giống và Sai lầm khi mua.

Câu hỏi thường gặp